Jak zrobić dział spadku krok po kroku? Sąd czy notariusz, dokumenty i koszty

Szybka odpowiedź: Jeśli zastanawiasz się, jak zrobić dział spadku, masz dwie podstawowe drogi: umowę między wszystkimi spadkobiercami albo postępowanie przed sądem. Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni i w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa o dział spadku wymaga aktu notarialnego. Jeżeli nie ma zgody choćby jednej osoby, każdy ze spadkobierców może wystąpić do sądu z wnioskiem o dział spadku. Wynika to z art. 1037 Kodeksu cywilnego.

Co to jest dział spadku?

Jeżeli spadek dziedziczy kilka osób, do czasu jego podziału majątek spadkowy pozostaje pomiędzy nimi we wspólności. Samo stwierdzenie nabycia spadku albo sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia określa, kto jest spadkobiercą i jaki udział w spadku mu przysługuje, ale nie musi jeszcze rozstrzygać, komu przypadnie konkretne mieszkanie, dom, działka czy inne składniki majątku.

Dział spadku służy właśnie do podziału tego majątku pomiędzy spadkobierców. To, jak zrobić dział spadku w praktyce, zależy przede wszystkim od tego, czy spadkobiercy są zgodni oraz jakie składniki wchodzą w skład majątku.

Przykład: troje dzieci dziedziczy po rodzicu spadek po 1/3. W skład spadku wchodzi mieszkanie i oszczędności. Dopiero w ramach działu spadku można ustalić, że np. mieszkanie przypadnie jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych, a pieniądze zostaną odpowiednio podzielone.

Czy dział spadku jest obowiązkowy?

Nie ma obowiązku przeprowadzenia działu spadku bezpośrednio po śmierci spadkodawcy. W praktyce jednak brak działu może utrudniać późniejsze dysponowanie konkretnymi składnikami majątku.

Ma to szczególne znaczenie przy nieruchomościach. Dopóki spadek nie został podzielony, trzeba odróżnić udział w całym spadku od udziału w konkretnym składniku majątku spadkowego.

Przykład: brat i siostra dziedziczą po ojcu po 1/2 spadku. W skład spadku wchodzi mieszkanie warte 500 tys. zł oraz działka warta 500 tys. zł. Przed działem spadku brat sprzedaje osobie trzeciej swój udział w mieszkaniu, bez zgody siostry.

Później przy dziale spadku sąd może przyznać mieszkanie w całości siostrze, a działkę bratu, jeżeli taki sposób podziału będzie uzasadniony okolicznościami sprawy. W takiej sytuacji wcześniejsza sprzedaż dokonana przez brata nie powinna pozbawić siostry możliwości otrzymania całego mieszkania tylko dlatego, że brat wcześniej sprzedał „swoją część” tego konkretnego lokalu.

Właśnie temu służy art. 1036 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sprzedaż udziału w konkretnym składniku spadku naruszałaby prawa drugiego spadkobiercy przy późniejszym dziale spadku, może być wobec niego bezskuteczna w tym zakresie. Mówiąc prościej: kupujący udział przed działem spadku musi liczyć się z tym, że późniejszy podział spadku może wpłynąć na skutki zawartej transakcji.

Po przeprowadzeniu działu sytuacja może wyglądać inaczej. Mieszkanie może przypaść jednej osobie albo pozostać we współwłasności kilku osób. Dopiero wtedy wiadomo, komu ostatecznie przysługuje konkretny składnik majątku i w jakim zakresie można nim rozporządzać.

Co trzeba ustalić przed działem spadku?

Zanim spadkobiercy przeprowadzą dział spadku, trzeba ustalić trzy podstawowe kwestie: na jakiej podstawie następuje dziedziczenie, kto jest spadkobiercą i w jakim udziale oraz co dokładnie wchodzi w skład spadku.

1. Sprawdź, czy spadkodawca pozostawił testament

Testament może zmienić krąg spadkobierców i wysokość przysługujących im udziałów, dlatego przed działem spadku trzeba ustalić, czy zmarły go pozostawił.

W pierwszej kolejności warto sprawdzić dokumenty pozostawione przez spadkodawcę i zapytać najbliższą rodzinę, czy wiedziała o sporządzeniu testamentu lub o złożeniu go u notariusza.

Jeżeli istnieje podejrzenie, że testament został sporządzony u notariusza albo zarejestrowany, można zwrócić się do notariusza o sprawdzenie Notarialnego Rejestru Testamentów (NORT). Po śmierci spadkodawcy, po przedstawieniu aktu zgonu, notariusz może ustalić, czy w rejestrze znajduje się informacja o zarejestrowanym testamencie i wskazać kancelarię, w której dokument został sporządzony lub złożony.

Brak informacji w NORT nie daje jednak pewności, że testament nie istnieje, ponieważ rejestracja testamentu jest dobrowolna. Spadkodawca mógł np. sporządzić testament własnoręczny i przechowywać go w domu albo przekazać innej osobie.

Jeżeli testament zostanie odnaleziony, powinien zostać otwarty i ogłoszony przez sąd albo notariusza przed ustaleniem dziedziczenia na jego podstawie.

2. Ustal i formalnie potwierdź, kto jest spadkobiercą

Po ustaleniu, czy istnieje testament, trzeba formalnie potwierdzić, kto dziedziczy i jaki udział w spadku przysługuje każdej osobie. Jeżeli nie ma testamentu, krąg spadkobierców ustala się według zasad dziedziczenia ustawowego. Jeżeli testament istnieje, trzeba uwzględnić jego treść.

Samo przekonanie rodziny, że „dziedziczą dzieci i żona”, nie wystarcza jednak do przeprowadzenia działu spadku. Trzeba formalnie potwierdzić, kto jest spadkobiercą i jaki udział w spadku mu przysługuje.

Można to zrobić na dwa podstawowe sposoby:

u notariusza poprzez sporządzenie i zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia (APD),

albo

w sądzie poprzez uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Jeżeli sytuacja jest jasna, osoby zainteresowane mogą udać się do notariusza w celu sporządzenia APD. Jeżeli natomiast istnieje spór co do tego, kto dziedziczy, pojawiają się wątpliwości dotyczące testamentu albo notariusz nie może sporządzić APD, sprawę rozstrzyga sąd.

Takie postanowienie albo zarejestrowany APD formalnie potwierdza, kto jest spadkobiercą i jaki udział w spadku mu przysługuje.

3. Ustal, co wchodzi w skład spadku

Przed podziałem trzeba ustalić, jakie składniki majątkowe należą do spadku, np. nieruchomości, środki pieniężne, udziały i ruchomości, a także jakie istnieją długi spadkowe. Jeżeli sytuacja majątkowa spadku nie jest jasna, w określonych przypadkach można wystąpić o sporządzenie spisu inwentarza.

Jeżeli jesteś spadkobiercą, możesz sam złożyć wniosek o sporządzenie spisu inwentarza bezpośrednio do właściwego komornika. Nie musisz najpierw uzyskiwać postanowienia sądu. Komornik rozpoczyna sporządzanie spisu i zawiadamia o tym sąd spadku, który następnie wydaje postanowienie w tej sprawie. W spisie komornik ustala m.in. przedmioty należące do spadku, ich wartość oraz długi spadkowe i ich wysokość.

Trzeba jednak odróżnić spis inwentarza od ostatecznego ustalenia składu majątku w postępowaniu działowym. Zgodnie z art. 684 KPC to sąd prowadzący dział spadku ustala skład i wartość spadku podlegającego podziałowi.

Umowny czy sądowy dział spadku?

Dział spadku może nastąpić na podstawie umowy między wszystkimi spadkobiercami albo na mocy orzeczenia sądu. Umowa nie zawsze wymaga wizyty u notariusza. Jeżeli jej przedmiotem są wyłącznie np. pieniądze i ruchomości, akt notarialny co do zasady nie jest wymagany, chyba że szczególny składnik majątku wymaga zachowania innej formy.

Umowny dział spadku – kiedy potrzebny jest notariusz?

Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału majątku, mogą zawrzeć umowę o dział spadku.

Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, taka umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Wynika to wprost z art. 1037 § 2 KC.

Spadkobiercy muszą więc wcześniej uzgodnić m.in. komu ma przypaść nieruchomość, czy pozostali otrzymają spłaty, jaka będzie ich wysokość oraz w jaki sposób zostaną podzielone pozostałe składniki spadku.

Przykład 1: brat i siostra odziedziczyli po 1/2 spadku. W skład spadku wchodzi mieszkanie warte 600 tys. zł oraz 200 tys. zł oszczędności. Oboje są zgodni, że mieszkanie ma przypaść bratu, a oszczędności siostrze. Ponieważ wartość całego spadku wynosi 800 tys. zł, na każde z nich przypada po 400 tys. zł. Brat może więc otrzymać mieszkanie, siostra 200 tys. zł oszczędności, a dodatkowo brat zobowiąże się do spłaty siostry w kwocie 200 tys. zł. Jeżeli oboje akceptują taki sposób podziału, mogą przeprowadzić dział spadku u notariusza.

Przykład 2: czworo rodzeństwa dziedziczy spadek po rodzicu w równych udziałach po 1/4. W skład spadku wchodzą: mieszkanie warte 600 tys. zł, działka warta 300 tys. zł oraz 300 tys. zł oszczędności. Łączna wartość spadku wynosi więc 1,2 mln zł, a na każdego spadkobiercę przypada majątek o wartości 300 tys. zł.

Spadkobiercy mogą uzgodnić, że pierwsza osoba otrzyma mieszkanie, druga działkę, trzecia oszczędności, a czwarta otrzyma spłatę w wysokości 300 tys. zł od osoby, której przypadło mieszkanie. W ten sposób każdy otrzyma majątek lub spłatę odpowiadającą wartości jego udziału w spadku.

Jeżeli wszyscy czterej spadkobiercy zgadzają się na taki podział, mogą przeprowadzić dział spadku u notariusza. Ponieważ w skład spadku wchodzą nieruchomości, umowa o dział spadku musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Notarialny dział spadku pozwala więc spadkobiercom samodzielnie ustalić, komu przypadną poszczególne składniki majątku i jakie będą ewentualne spłaty. Warunkiem jest jednak zgoda wszystkich spadkobierców na sposób podziału.

Sądowy dział spadku

Jeżeli spadkobiercy nie są zgodni, nie oznacza to, że dział spadku jest niemożliwy.

Zgodnie z art. 1037 § 1 KC każdy spadkobierca może sam wystąpić do sądu z żądaniem działu spadku. Nie potrzebuje do tego zgody rodzeństwa ani pozostałych współspadkobierców.

Sąd ustala, co wchodzi w skład spadku i jaka jest wartość poszczególnych składników. Następnie decyduje o sposobie podziału. W zależności od sytuacji może m.in. przyznać nieruchomość jednemu ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty pozostałych, dokonać fizycznego podziału rzeczy, jeżeli jest to możliwe, albo zarządzić sprzedaż składnika majątku i podział uzyskanej kwoty pomiędzy spadkobierców. Przy dziale spadku sąd może również rozliczać określone roszczenia pomiędzy spadkobiercami, np. dotyczące nakładów poniesionych na majątek spadkowy. Wynika to m.in. z art. 684, 686 i 688 KPC oraz odpowiednio stosowanych przepisów o zniesieniu współwłasności.

Jak zrobić dział spadku w sądzie krok po kroku?

Jeżeli sprawa trafia do sądu, warto wcześniej uporządkować informacje o spadkobiercach, majątku i oczekiwanym sposobie jego podziału. W praktyce procedura wygląda następująco:

1. Ustal, kto jest spadkobiercą
Sprawdź, czy zostało już wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo sporządzono zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli nie, kwestia nabycia spadku może zostać rozstrzygnięta również w toku postępowania o dział spadku.

2. Ustal, co wchodzi w skład spadku
Trzeba wskazać majątek, który ma zostać podzielony, np. mieszkanie, dom, działkę, środki pieniężne lub inne składniki majątkowe.

3. Określ wartość majątku
We wniosku warto wskazać wartość poszczególnych składników. Jeżeli spadkobiercy nie zgadzają się co do wartości nieruchomości, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego.

4. Zaproponuj sposób podziału
Można wnioskować np. o przyznanie nieruchomości jednemu ze spadkobierców ze spłatą pozostałych, fizyczny podział rzeczy, jeżeli jest możliwy, albo inne rozwiązanie odpowiadające sytuacji.

5. Złóż wniosek do właściwego sądu
We wniosku należy wskazać spadkobierców, majątek podlegający działowi, proponowany sposób jego podziału oraz dołączyć odpowiednie dokumenty.

Jeżeli spadkobiercy nie są zgodni, każdy z nich może przedstawić własne stanowisko. Ostateczny sposób podziału ustala wtedy sąd.

Do jakiego sądu złożyć wniosek o dział spadku?

Co do zasady właściwy jest sąd spadku.

Zgodnie z art. 628 KPC jest to przede wszystkim sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli tego miejsca w Polsce nie można ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Jeżeli nie można zastosować żadnej z tych zasad, właściwy jest Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

Jakie dokumenty są potrzebne do działu spadku?

Zakres dokumentów zależy od konkretnego majątku, ale przed złożeniem wniosku warto przygotować:

• postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo wypis zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia (APD), jeżeli dziedziczenie zostało już wcześniej formalnie potwierdzone,
• informacje o testamentach spadkodawcy: czy testament został sporządzony, jaki to testament, gdzie został złożony i gdzie się obecnie znajduje; jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, należy również to wskazać,
• spis inwentarza, jeżeli został sporządzony; jeżeli spisu nie ma, we wniosku należy wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu, oraz podać szacunkową wartość jego poszczególnych składników,
• dokumenty potwierdzające, że poszczególne składniki majątku należały do spadkodawcy; w przypadku nieruchomości przede wszystkim dokumenty potwierdzające tytuł własności, np. aktualny odpis księgi wieczystej, a jeżeli nieruchomość nie ma księgi wieczystej, inny dokument potwierdzający prawo spadkodawcy do nieruchomości,
• w przypadku nieruchomości, zależnie od rodzaju nieruchomości i planowanego sposobu podziału, mogą być potrzebne również wypis i wyrys z rejestru gruntów, a przy fizycznym podziale gruntu także odpowiednia dokumentacja geodezyjna,
• informacje o wartości całego majątku podlegającego działowi oraz szacunkowej wartości poszczególnych jego składników,
• dane wnioskodawcy i wszystkich pozostałych spadkobierców będących uczestnikami postępowania, w szczególności ich imiona, nazwiska, adresy oraz numery PESEL, jeżeli są znane,
• propozycję sposobu działu spadku, np. wskazanie, komu ma przypaść mieszkanie, dom lub działka, czy mają zostać dokonane spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców i w jakiej wysokości,
• dowody dotyczące roszczeń, które mają zostać rozliczone przy dziale spadku, np. faktury, rachunki, potwierdzenia przelewów, umowy lub inne dokumenty dotyczące nakładów na majątek spadkowy, pobranych pożytków i innych przychodów albo spłaconych długów spadkowych,
• dowód uiszczenia opłaty sądowej oraz, w razie potrzeby, odpisy wniosku i załączników dla pozostałych uczestników postępowania.

Ważne: zakres informacji i dokumentów może zależeć od konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 682 KPC współspadkobiercy powinni również przekazać sądowi informacje o swojej sytuacji osobistej i majątkowej, w tym m.in. wieku, zawodzie, stanie rodzinnym, zarobkach i majątku, a także wyjaśnić, w jaki sposób dotychczas korzystali ze spadku. Informacje te mogą mieć znaczenie przy ustalaniu, komu powinny przypaść poszczególne składniki majątku.

Nie masz jeszcze stwierdzenia nabycia spadku ani APD? Nadal możesz wystąpić do sądu o dział spadku. Jeżeli nabycie spadku nie zostało wcześniej formalnie potwierdzone, sąd może w toku tego samego postępowania ustalić, kto jest spadkobiercą i w jakim udziale dziedziczy, a następnie przeprowadzić dział spadku. Przy dziale spadku dokonywanym u notariusza notariusz musi przed zawarciem umowy mieć formalnie potwierdzone, kto jest spadkobiercą i jaki udział mu przysługuje. Nie oznacza to jednak, że zawsze trzeba wcześniej prowadzić osobne postępowanie sądowe. Jeżeli są spełnione warunki do sporządzenia APD, notariusz może najpierw sporządzić i zarejestrować akt poświadczenia dziedziczenia, a następnie sporządzić akt notarialny obejmujący umowę o dział spadku.

Ile kosztuje sądowy dział spadku?

Opłata od zwykłego wniosku o dział spadku wynosi obecnie 500 zł.

Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, opłata wynosi 300 zł.

Jeżeli dział spadku jest połączony ze zniesieniem współwłasności, opłata wynosi 1000 zł, a przy zgodnym projekcie działu i zniesienia współwłasności 600 zł. Wynika to z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Do tego mogą dojść inne koszty postępowania, np. związane z opinią biegłego, jeżeli pomiędzy spadkobiercami istnieje spór dotyczący wartości nieruchomości.

Ile kosztuje dział spadku u notariusza?

W przypadku notarialnego działu spadku koszt zależy m.in. od wartości majątku objętego działem oraz zakresu czynności.

Przepisy o maksymalnych stawkach taksy notarialnej przewidują, że przy działach podstawą ustalenia maksymalnej stawki jest ogólna wartość majątku podlegającego działowi. Dlatego przed podpisaniem aktu warto poprosić konkretną kancelarię notarialną o wyliczenie całkowitego kosztu na podstawie wartości i struktury majątku.

Czy sąd może przyznać mieszkanie jednemu spadkobiercy?

Tak, w odpowiednich okolicznościach jest to możliwe.

Jeżeli nieruchomości nie da się sensownie podzielić fizycznie, przepisy dotyczące zniesienia współwłasności przewidują możliwość przyznania jej jednej osobie z obowiązkiem spłaty pozostałych. Innym rozwiązaniem może być sprzedaż rzeczy. Przepisy te stosuje się odpowiednio także przy dziale spadku.

Sąd może również określić termin i sposób dokonania spłat, a w określonych przypadkach rozłożyć je na raty.

Przykład: troje rodzeństwa dziedziczy po 1/3 mieszkania wartego 600 tys. zł. Jedna osoba mieszka w lokalu i chce go zatrzymać, natomiast pozostałe dwie domagają się rozliczenia swoich udziałów. Jeżeli mieszkania nie da się rozsądnie podzielić fizycznie, sąd może przyznać je jednemu spadkobiercy i zobowiązać go do spłaty pozostałych. Przy założeniu, że poza mieszkaniem nie ma innych składników ani dodatkowych rozliczeń, wartość udziału każdego spadkobiercy wynosi 200 tys. zł, więc osoba otrzymująca mieszkanie może zostać zobowiązana do zapłaty po 200 tys. zł pozostałym spadkobiercom.

Czy dział spadku musi obejmować cały majątek?

Nie zawsze.

Umowny dział spadku może obejmować cały spadek albo tylko jego część. W przypadku sądowego działu zasadą jest objęcie całego spadku, jednak z ważnych powodów sądowy dział może zostać ograniczony do części majątku. Wynika to z art. 1038 KC.

Czy przy dziale spadku można rozliczyć nakłady i czynsz z nieruchomości?

Takie kwestie mogą mieć znaczenie w postępowaniu działowym.

Art. 686 KPC przewiduje, że sąd rozstrzyga również o wzajemnych roszczeniach współspadkobierców dotyczących m.in. posiadania przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, nakładów na spadek oraz spłaconych długów spadkowych.

Bardziej skomplikowany przykład: czworo rodzeństwa dziedziczy po 1/4 spadku. W skład spadku wchodzi dom o wartości 800 tys. zł oraz 200 tys. zł oszczędności. Łączna wartość majątku wynosi więc 1 mln zł.

Po śmierci spadkodawcy jeden ze spadkobierców zapłacił z własnych pieniędzy 120 tys. zł za remont domu, m.in. naprawę dachu i instalacji. W postępowaniu przedstawił faktury, potwierdzenia przelewów oraz inne dowody wykazujące wysokość i charakter poniesionych wydatków.

W takiej sytuacji sąd może nie tylko zdecydować, komu przypadnie dom i jak zostaną podzielone oszczędności, ale również rozpoznać żądanie rozliczenia nakładów poniesionych przez tego spadkobiercę na wspólny majątek spadkowy. Nie oznacza to jednak, że sąd automatycznie zasądzi całą wskazaną kwotę 120 tys. zł. Będzie oceniał m.in., czy wydatki zostały rzeczywiście poniesione, czego dotyczyły, czy były uzasadnione oraz w jakim zakresie powinny zostać rozliczone pomiędzy spadkobiercami.

Przykładowo sąd może przyznać dom spadkobiercy, który chce go zatrzymać, uwzględnić należne rozliczenie nakładów, a następnie ustalić wysokość spłat na rzecz pozostałych osób. Ostateczne kwoty mogą więc różnić się od prostego podziału wartości spadku po 1/4.

Dlatego warto zachować dokumenty potwierdzające np. ponoszone wydatki na nieruchomość, remonty czy przychody uzyskiwane z jej wynajmu.

Dział spadku czy sprzedaż udziału?

To zależy od sytuacji i celu spadkobiercy.

Dział spadku może zakończyć wspólność i doprowadzić do przyznania konkretnych składników poszczególnym osobom. Jednak przy silnym konflikcie rodzinnym postępowanie może wymagać rozstrzygnięcia wielu dodatkowych kwestii.

Jeżeli głównym celem jest wyjście z problematycznej sytuacji związanej z odziedziczoną nieruchomością, warto najpierw ustalić dokładny stan prawny: czy dział spadku został przeprowadzony, co dokładnie jest przedmiotem praw spadkobiercy oraz jakie rozwiązania można zastosować. Więcej na ten temat opisujemy w poradniku sprzedaż udziału w nieruchomości po spadku.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Jeżeli chcesz ustalić, jak zrobić dział spadku w swojej sytuacji, zacznij od sprawdzenia, czy istnieje testament, kto formalnie dziedziczy oraz jakie składniki i jaka wartość majątku podlegają podziałowi. Następnie można wybrać odpowiednią drogę: przy zgodzie wszystkich spadkobierców dział umowny, a w przypadku nieruchomości akt notarialny, natomiast przy braku porozumienia postępowanie sądowe. W sprawie sądowej można również rozliczyć określone roszczenia pomiędzy współspadkobiercami, np. dotyczące nakładów na majątek spadkowy.

Masz udział w nieruchomości po spadku i nie wiesz, czy w Twojej sytuacji lepszy będzie dział spadku czy inne rozwiązanie? Prześlij nam podstawowe informacje dotyczące nieruchomości, liczby spadkobierców i tego, czy dział spadku został już przeprowadzony. Sprawdzimy stan prawny sprawy oraz czy możliwe jest odkupienie udziału przez UdzialPartner.

Podstawa prawna

• Kodeks cywilny: art. 924–925 dotyczące otwarcia i nabycia spadku, art. 1025 dotyczący stwierdzenia nabycia spadku oraz art. 1035–1038 i odpowiednio art. 211–212 dotyczące działu spadku i sposobów zniesienia wspólności.
• Kodeks postępowania cywilnego: art. 637–637¹ i art. 638⁸ dotyczące spisu inwentarza oraz art. 628 i art. 680–689 dotyczące postępowania o dział spadku.
• Prawo o notariacie: art. 95a–95p – dotyczące aktu poświadczenia dziedziczenia, jego sporządzania i skutków prawnych.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 51.
• Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.

Informacja prawna:
Treści publikowane na tej stronie internetowej mają charakter wyłącznie informacyjny, edukacyjny oraz orientacyjny i nie stanowią oficjalnej wykładni przepisów. Informacje te nie są poradą prawną, finansową, podatkową ani inwestycyjną, a wyrażają jedynie indywidualne interpretacje i poglądy autora. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji biznesowych lub prawnych w oparciu o treści zawarte na tym portalu, zalecamy skonsultowanie się z odpowiednim specjalistą w celu uzyskania profesjonalnej i zindywidualizowanej porady. Autor oraz wydawca strony nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne błędy i braki w tekstach, a także za jakiekolwiek straty, szkody lub niedogodności wynikające z wykorzystania udostępnionych informacji. Ponadto właściciel strony nie odpowiada za treść komentarzy zamieszczanych przez osoby trzecie.